KONKURS NA KONCEPCJĘ URBANISTYCZNO-ARCHITEKTONICZNĄ PLACU PRZED MUZEUM NARODOWYM W KRAKOWIE

2011, PLAC PRZED MUZEUM NARODOWYM
ORGANIZATOR: MIASTO KRAKÓW I SARP
LOKALIZACJA: KRAKÓW
PIXEL PARK Muzeum Narodowe w Krakowie
AUTORZY:
dr arch. Mariusz Twardowski, arch. Wojciech Wokan, artysta plastyk Aleksander Janicki, arch. Marta Dul, arch. Anna Bołcun, stud. arch. Anna Marczewska, stud. arch. Justyna Piwowarczyk
WSPÓŁPRACA:
mgr inż. architekt krajobrazu Karolina Bober, mgr inż. architekt krajobrazu Małgorzata Tujko

 

I. Założenia przestrzenno-funkcjonalne
Projekt Pixel Park zakłada stworzenie atrakcyjnego miejsca łączącego walory rekreacyjne miejskiego parku z funkcją edukacyjną oraz promocji wydarzeń artystycznych w połączeniu z rolą otwartej galerii pozwalającej na rozszerzenie działalności muzeum o przestrzeń publiczną.
Projekt bazuje na modułowej siatce stworzonej w odniesieniu do proporcji fasady budynku głównego Muzeum Narodowego. Zabieg ten porządkuje projektowaną przestrzeń na zasadzie odwołującej się do zasady budowy obrazu – pikseli.
II. Nazwa – symboliczne znaczenie
Piksel (ang. pixel) oznacza najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie. Użycie tego określenia w nazwie parku ma swoje uzasadnienie. Idea parku odnosi się bowiem do dwóch słów tworzących zbitkę znaczeniową angielskiego słowa pixel: picture+element.
Obraz to w wypadku projektu Pixel Park liczne strefy projekcji na ekranach diodowych. Element to odniesienie do składników tworzących otwartą galerię a także jasno zdefiniowaną geometrię przestrzeni parku.
Pixel automatycznie kojarzony z projekcją i będący synonimem nowoczesności ma oddziaływać na wyobraźnię zwiedzających łącząc tradycję Muzeum Narodowego ze współczesną strategią komunikacji w przestrzeni publicznej, tzw. Digital Signage opartą na wykorzystaniu najnowszych osiągnięć techniki.
III. Rzeźba terenu a funkcja
Trawa, woda, pagórkowaty układ terenu, drzewa; w to wszystko wkomponowane multimedia, mają sprzyjać niejako mimowolnej edukacji, promocji i swobodnej aranżacji przestrzeni ekspozycyjnej nie tylko na placu przed muzeum, ale także na całym terenie objętym projektem.
Zagospodarowanie terenu współtworzy zaprojektowana zieleń wraz z zachowanymi, istniejącymi drzewami.
IV. Założenia programowe
Muzeum Narodowe w Krakowie to jedna z najbardziej bogatych w zbiory instytucji wystawienniczych w Polsce. Eksponowane w gmachu głównym jak i w oddziałach na terenie Krakowa wymagają miejsca, w którym potencjalny widz będzie mógł się zaznajomić z bogactwem muzealnej propozycji.
Tę rolę spełnić ma system projekcji o charakterze edukacyjno-promocyjnym wykorzystujący najnowocześniejsze nośniki obrazu – energooszczędne ekrany diodowe oparte na małych modułach pozwalających na swobodną aranżację ich kształtu.
Muzeum Narodowe to także eksponowanie dzieł sztuki aktualnej. Projekt zakłada użycie środków umożliwiających muzeum ekspansję poza budynek tworząc rodzaj „otwartej galerii” pozwalającej na prezentację sztuki w przestrzeni publicznej.
Plac przed muzeum ma być przystosowany do różnych ról w tym: ekspozycji czasowych, funkcji rekreacyjno-edukacyjnej, urządzania wystaw plenerowych, koncertów, realizację instalacji artystycznych, działań parateatralnych, projekcji multimedialnych.
Modularny układ podziału płaszczyzny placu (stosowany konsekwentnie także w innych miejscach parku) pozwalać ma na swobodną jego aranżację – w zależności od potrzeb.
W tym celu w miejsce fug, projekt zakłada zainstalowanie prowadnic umożliwiających usytuowanie podestów w różnych układach przestrzennych od mozaikowego – swobodnego rozstawienia modułów drewnianych w formie platform lub ławek po kompleksowy – tworzący scenę. Ten sam system pozwoli na łatwy montaż zadaszenia (namiotu).
Kawiarnie „plenerowe” z doprowadzonymi mediami zajmą swoje miejsca przy placu wielofunkcyjnym (sezonowa) i w okolicach hotelu Żaczek.
Aby założone funkcje mogły zostać spełnione projekt zakłada stworzenie bariery dźwiękochłonnej pozwalającej na odseparowanie placu od jednej z najruchliwszych arterii w Krakowie – Alei oraz skrzyżowania z ul. Focha.
W tym celu projekt zakłada wyniesienie terenu ponad poziom ulicy. Tego rodzaju interwencja, wprowadzenie „naturalnej rzeźby terenu” nawiązując w formie cytatu do małopolskiego pejzażu, skutecznie ograniczyć ma hałas od strony Alei i skrzyżowania z ul. Focha.
Aleje Trzech Wieszczów należą do głównych arterii komunikacyjnych Krakowa i generują hałas o znaczącym poziomie. Wg mapy akustycznej Krakowa, w analizowanym rejonie w porze dziennej i nocnej bezpośrednio przy pasie Al. Trzech Wieszczy występują przekroczenia 15-20 dB a dalej od drogi 5 – 15 dB. Zaproponowany układ przestrzenny, harmonizując i porządkując przestrzeń przed Muzeum, będzie pełnić również funkcję ekranu akustycznego. Skuteczność tej bariery będzie większa niż klasycznego ekranu akustycznego ustawionego tylko wzdłuż Alei Trzech Wieszczów, ponieważ ograniczony będzie również hałas samochodowy Al. 3 Maja i linii tramwajowej. Ustawienie w proponowany sposób projektowanej bariery od strony skrzyżowania jest najkorzystniejsze ze względu na największy poziom hałasu, który emitują ruszające samochody oraz przejeżdżające autobusy. Wejście na teren przed muzeum, w wyniku specjalnego ukształtowania, również będzie ograniczało propagację hałasu tworząc układ „uszczelniony” akustycznie. Powyższe rozwiązanie pozwoli na bardzo duże obniżenie wartości hałasu do 6 dB.
Aby wyniesienie terenu nie „zamykało” widoku placu przed muzeum dla przechodniów i kierowców, projekt przewiduje zastosowanie ekranów diodowych pozwalających na ekspozycję w formie wideo tego co się dzieje na placu w projekcji on-line. Jednak zasadniczą rolą tego kompleksu ekranów ma być emisja o charakterze informacyjno-promocyjnym.
V. Zintegrowany system komunikacji multimedialnej
System multimedialny oparty na energooszczędnym systemie ekranów diodowych ma być zarządzany centralnie z budynku Muzeum Narodowego. Kontent, czyli treści emitowane przez system mogą być aplikowane zgodnie ze strategią promocyjną Muzeum. Przestrzeń ekranów od strony Alei i ul. Focha ma być przeznaczony na projekcje informacyjno-promocyjne. Reszta ekranów może być dedykowana projekcjom artystycznym, edukacyjnym, promocyjnym w końcu wydarzeniom czasowym typu koncerty czy działania parateatralne.
Zaprojektowany system zakłada też możliwość interakcji pomiędzy widzem a wyświetlanymi treściami. System detekcji pozwalać ma na swobodną zmianę projekcji za pomocą gestu. Tym samym w ściśle określonych miejscach wyznaczonych przez administratora, widz może sam wpływać na rodzaj wyświetlanych treści – może zapoznać się z ofertą wystawienniczą lub oglądnąć fragmenty filmu wideo. System zarządzać ma też dźwiękiem i oświetleniem efektowym na całym trenie parku.
VI. System ekspozycji obiektów muzealnych w przestrzeni otwartej, w obrębie parkingu
Projekt zakłada wykorzystanie w celach ekspozycyjnych fragmentów podziemnego parkingu. W jego obrębie przewidywany jest montaż szklanych kubików, które zdalnie zarządzane systemem podnośników hydraulicznych, mogą być wyeksponowane na placu tworząc dodatkową przestrzeń wystawienniczą. Te swego rodzaju gabloty mają mieć różnorakie zastosowania – można w nich prezentować konkretne obiekty np. rzeźby, instalacje multimedialne, repliki obiektów zabytkowych, ale też mogą stać się ekranami na których można wyświetlać prace wideo czy projekcje w 3D.
System pozwala na wysuwanie i stabilizowanie gablot na różnych wysokościach – w zależności od wielkości prezentowanego obiektu. Umożliwia to swobodne konfigurowanie przestrzeni wystawienniczej, dzięki czemu każda z ekspozycji może mieć indywidualny charakter.
Zakładana przez Inwestora ilość miejsc parkingowych (160) obejmuje cały parking. Tymczasem analiza tego terenu wykazała, że tylko na części objętej zakresem opracowania zmieści się wymagana liczba miejsc parkingowych. Oznacza to, że zaproponowane szklane kubiki nie zmniejszą w żaden sposób ilości miejsc parkingowych i tym samym nie zmniejszą opłacalności realizacji podziemnego parkingu.
W momencie gdy plac przed muzeum spełniałby inną rolę np. sceny, kubiki mają chować się pod ziemię na kondygnację -1 znajdującą się na terenie parkingu. Tam też spełniać mają promocyjno-ekspozycyjną rolę.
VII. Aranżacja zieleni, oczka wodne, mała architektura
Istniejąca zieleń stanowi część większego kompleksu zieleni obejmującego zieleń otaczającą Błonia i zieleń Parku Jordana. Na terenie występuje kilkanaście bardzo cennych okazów Jesiona wyniosłego (Fraxinus excelsior) oraz malownicze i cenne okazy Brzozy brodawkowatej (Betula pendula). Występują również młode, ale cenne okazy Platana klonolistnego (Platanus x hispanica). Pojawiają się odmiany klonów japońskich i dobrze utrzymane krzewy np. Dereń biały (Cornus alba).
Pozostawiono cenne drzewa, które nawiązują do istniejącej zieleni i są kontynuacją alei jesionowej występującej przy błoniach oraz nasadzen jesionowych i brzozowych w Parku Jordana. Wprowadzono zieleń projektowaną, która uzupełnia projektowany układ. Od strony linii tramwajowej wprowadzono wysokie trawy Miskant chinski (Miskanthus sinensis), trawy sięgające 150 cm wysokości, które będą stanowiły symboliczną barierę dla przebywających na placu ludzi. Wysokie trawy przechodzą w polany trawnikowe wykonane z mieszanek parkowych, odpornych na zadeptywanie. Gładko strzyżona trawa podkreśla grę kształtów na projektowanym placu. W regularną siatkę podziałów placu wprowadzono, pozornie przypadkowo, Mak lekarski (Papaver somniferum), które kwitną sezonowo, przez okres około miesiąca w ciągu roku. Maki nawiązują do symboliki przemian zachodzących w przyrodzie.
Została zaprojektowana na różnych poziomach jako geometryczne „oczka wodne” w regularnych modułach pikseli parku.
Elementy modułowe tworzą scenę, mogą jednocześnie pełnić funkcję ekspozycji lub stać się miejscem odpoczynku (siedziska z rozkładanymi oparciami).