ŚLĄSKIE DNI ARCHITEKTURY WARSZTATY ARCHITEKTONICZNE, CIESZYN

2001, ŚLĄSKIE DNI ARCHITEKTURY
ORGANIZATOR: STOWARZYSZENIE ARCHITEKTÓW POLSKICH
LOKALIZACJA: CIESZYN
2001 NAGRODA PUBLICZNOŚCI
Projekt:
arch. Mariusz Twardowski, arch. Wojciech Wokan, arch. Katarzyna Białas-Jucha, stud. arch. Michał Dąbek

 

Cieszyn – w stronę architektury policentryzmu
Zamierzeniem projektowym jest rozwijanie idei policentryzmu. Policentryzm z definicji to współistnienie wielu centrów w jednej metropolii.
Według Leona Kriera podstawowym modułem miasta policentrycznego jest autonomiczna dzielnica pojęta jako miasto w mieście. W nowej koncepcji rozumiana jako nowe centra Dwu miasta – centra jako miejsca współczesnej aktywności miejskiej. Cieszyn jako policentryczna metropolia stanie się bardziej otwarta w pojęciu kompozycji, funkcji i nowych znaczeń.
Przeszłość stała się materią do tworzenia nowych języków architektury.
Dlaczego policentryzm?
Jego pretekstem stała się analiza urbanistyczna struktury tkanki miejskiej. Polska strona Cieszyna charakteryzuje się organiczną, nieregularną strukturą kwartałów pomimo średniowiecznego układu podgrodzia. Czeska strona jest geometryczna i wydaje się być „bardziej” zaprojektowana, o wyraźnym, ortogonalnym układzie. Tak silny, próbuje dominować i staje się początkiem nowego elementu policentrycznej kompozycji miasta. Tak powstaje kompozycja złożona z kolejnych zespołów na wspólnych osiach. Modularny układ nowego elementu kompozycji nawiązuje do wspomnianej wcześniej, geometrycznej zabudowy kwartałów czeskiej strony i przenika bardziej organiczną polską stronę.
Centralny kwartał na rzece jest jednocześnie placem wodnym, który ustanawia ponowne relacje miasta z rzeką. Powstaje wnętrze urbanistyczne, gdzie możliwa jest jego elastyczna aranżacja – scena teatru, filmu, spotkań i innych happeningów: światło-dźwięk, techno. Zaproponowana kurtyna sztucznego światła prowokuje do tych zdarzeń ukazując obrazy architektury miasta w dwustronnie działającym świetlnym przeźroczu. To teatr gry aktorów dwóch narodów.
Kompozycję od południa zamyka na osiach dwóch rynków plac-monument. Każda ze ścian-płaszczyzn monumentu kieruje się w stronę historycznych centrów metropolii i nowo projektowanego placu wodnego. Komunikuje się z nimi. Plac-monument stwarza możliwość interpretowania na nowo wspomnianych miejsc z różnych perspektyw (świadomość, światło, przestrzeń). Plac-monument pełni rolę nie tyle architektoniczną, co urbanistyczną – placu jako miejsca spotkań i kolejnej dominanty w mieście rozumianej jako wieża widokowa.
Olza staje się medium jednoczącym kompozycję przestrzenną dwu miasta, To rzeka-park. To pretekst do odkrywania nowych relacji polskiego i czeskiego Cieszyna i tym samym zwrócenia uwagi na atrakcyjność jej terenów przybrzeżnych. Ku południu tereny zielone maleją, co tworzy naturalną jakość kompozycji podkreślającą rolę Olzy w tym założeniu.
Stworzenie nowych centrów nie umniejsza dwóch istniejących rynków, a raczej je uzupełnia tworząc całość w odrębnych i swoistych dla siebie cechach.
Płaszczyzna placu wodnego wydaje się na pozór dominująca (wręcz konkurencyjna dla rynków polskiego i czeskiego), ale nie zawiera architektury sensu stricte. Tworzy ją światło (niematerialny składnik architektury). Plac wodny podkreśla ważność kompozycyjną i funkcjonalną terenów wokół niego. Potwierdza to analiza stanu istniejącego, w której, w tym fragmencie znajduje się najwięcej obszarów do zainwestowania.
Każdy element kompozycji adaptuje przestrzeń dla celów kulturalnych, sportowych, wystawienniczych i innych rekreacyjno-usługowych. Nie szuka jednak rozwiązań w detalach, a pozostaje raczej otwarty na przyszłe plany i rozwiązania scalenia poszczególnych obszarów miasta.